BREAK: beroep gegrond inzake handhavingsverzoek bestrijdingsmiddelen gemeente

De Natuurbeschermingswacht heeft met PANNL, M=W en MOB een prachtige uitspraak uitgelokt bij de rechter: ECLI:NL:RBNNE:2026:1051.


Voor bovenstaande percelen (paars) is aan de gemeente Westerveld verzocht om handhaving. De siertelers houden zich niet aan de specifieke zorgplicht van de Omgevingswet. Door het gebruik van bestrijdingsmiddelen vormen ze een gevaar voor de omgeving.

De Omgevingswet kent een zorgplicht. Op basis van die zorgplicht is verzocht om handhaving inzake het gebruik van betrijdingsmiddelen bij sierteelt.

In de genoemde uitspraak staat:
"13.3. De rechtbank is van oordeel dat het college onvoldoende heeft onderzocht of sprake is van een overtreding van artikel 2.11 van het Bal. De rechtbank overweegt dat uit het bestreden besluit en de onderliggende gedingstukken in de eerste plaats niet blijkt dat het college in beeld heeft gebracht welke gewasbeschermingsmiddelen door telers op de percelen is gebruikt waarop het handhavingsverzoek betrekking heeft. Verder is door het college niet inzichtelijk gemaakt in welke mate en met welke frequentie de telers op de genoemde percelen gewasbeschermingsmiddelen spuiten, met welke spuitsnelheid wordt gespoten en met welke combinatie van gewasbeschermingsmiddelen per perceel wordt gespoten. Ook is niet onderzocht wat de afstand van die percelen tot de dichtstbij gelegen kwetsbare objecten is. Daarnaast is door het college niet inzichtelijk gemaakt of en wat het effect is van de cumulatie van gewasbeschermingsmiddelen van dicht bij elkaar gelegen percelen waarop gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt bij sierteelt in de open lucht. Naar het oordeel van de rechtbank had het college deze gegevens in de eerste plaats bij de telers kunnen opvragen. Weliswaar heeft de gemachtigde van het college ter zitting aangegeven dat toezichthouders van de gemeente de spuitmonitoringsgegevens van de telers hebben ingezien tijdens controlebezoeken, maar de bevindingen van de toezichthouders zijn naar het oordeel van de rechtbank niet inzichtelijk gemaakt."

en

"13.4. Door het nalaten van onderzoek, gericht op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen per genoemd perceel door de telers, heeft het college naar het oordeel van de rechtbank in dit geval niet kunnen vaststellen of er van een overtreding van de specifieke zorgplicht van artikel 2.11 van het Bal sprake is. Het college heeft onvoldoende kennis vergaard om dat te kunnen beoordelen. Het standpunt van het college dat onderzoek achterwege kon blijven omdat om een algemeen verbod op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen zou zijn gevraagd, leidt niet tot een ander oordeel."

Door vet in bovenstaande blijkt dat de gemeente Westerveld een behoorlijke kluif zal krijgen aan de plicht om een nieuw besluit te nemen, want hoe en welke kennis moet Westerveld nu vergaren? Er is helemaal geen kennis beschikbaar om te beoordelen wat de gevolgen zijn van bestrijdingsmiddelen. Niet per middel of stof, laat staan in cumulatie, en niet in combinatie. Want hoe moet je de effecten van meerdere verschillende stoffen samen beoordelen? Hetzelfde voor cumulatie, de effecten van meerdere teelten samen.

Je zou kunnen stellen dat de gemeente Westerveld nu een onderzoek moet doen waarvan je dacht dat het Ctgb die dat onderzoek al had moeten doen, namelijk beoordelen of bestrijdingsmiddelen alleen of samen een gevaar voor de omgeving vormen.

Nu zijn bestrijdingsmiddelen dus ook een heel groot probleem geworden voor gemeenten. Gemeenten
zagen de gangbare spuitvrije zone van 50 meter als voldoende. Dat is dus nu dus oud nieuws.

Belangrijk is dat de rechtbank het probleem inzake afstand noemt:
"Daarnaast wijzen eiseressen erop dat uit wetenschappelijk onderzoek volgt dat gewasbeschermingsmiddelen zich over een zeer grote afstand kunnen verspreiden, namelijk zeven kilometer van de plek waar de gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt."

Dus geen 50 meter maar 7 kilometer. Die 7 kilometer komt uit onderzoek van Meten=Weten, de meetpaal op de Marker Wadden.



29 april 2025:

Handhavingsverzoek gemeente Westerveld

Op 29 april 2025 hebben een aantal organisaties de gemeente Westerveld verzocht om handhaving.

Het is handhavingsverzoek heeft als basis de zorgplicht in de Omgevingswet en is gericht aan de gemeente Westerveld.

Het handhavingsverzoek ziet primair op de bescherming van de mens.

De kern van het handhavingsverzoek in een paar citaten uit hte handhavingsverzoek:

"Het telen van gewassen in de open lucht is een milieubelastende activiteit. Het telen van sierteeltgewassen gaat gepaard met het gebruik van veel verschillende bestrijdingsmiddelen. Van meerdere bestrijdingsmiddelen is bekend dat deze zich tijdens en na toepassing verspreiden, door uit- en afspoeling, drift en verwaaiing. Door deze verspreiding komen stoffen in de lucht en verontreinigen vervolgens de fysieke leefomgeving. Deze milieuverontreiniging is in strijd met de algemene zorgplicht en de specifieke zorgplicht."

"Buiten de akker waar de middelen met werkzame stoffen zijn toegepast, blijven die stoffen hun werking behouden en vormen een risico voor mens, dier en het milieu."

Het handhavingsverzoek is mede gebaseerd op een verklaring van 70 artsen. Die verklaring kan je lezen op de volgende site van een van de artsen:

https://www.dokterevelien.nl/

Het handhavingsverzoek is van de volgende organisaties:

• Stichting Natuurbeschermingswacht
• Pesticide Action Network Netherlands
• Vereniging Meten=Weten
• Coöperatie Mobilisation for the Environment U.A.
• Stichting Mobilisation for the Environment

De gemeente heeft twee weken om te reageren door een besluit te nemen. Doen de dat niet dan kunnen de organiaties een ingebrekestelling sturen of meteen naar de rechter.



Op bovenstaande foto: het poten van bollen pal naast tuinen en woningen.